ĐOÀN LUẬT SƯ THÀNH PHỐ HÀ NỘI
16TM1-5 Khu Đô Thị The Manor Central Park, đường Nguyễn Xiển, phường Định Công, thành phố Hà Nội - Hotline: 0936 018 199 - Email: minhdunglawfirm@gmail.com
Từ ngày 01/7/2025, pháp luật Việt Nam chính thức bổ sung Tội sử dụng trái phép chất ma túy tại Điều 256a Bộ luật Hình sự theo Luật số 86/2025/QH15. Theo quy định mới, người sử dụng trái phép chất ma túy trong một số trường hợp nhất định có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với mức phạt tù cao nhất lên đến 05 năm.
Trước đây, hành vi sử dụng ma túy chủ yếu bị xử phạt hành chính hoặc áp dụng biện pháp cai nghiện bắt buộc theo Điều 23 Nghị định 144/2021/NĐ-CP (Văn bản hết hiệu lực từ ngày 15/12/2025)
Tuy nhiên, quy định mới từ ngày 01/07/2025 đã siết chặt hơn việc quản lý người sử dụng ma túy nhằm tăng cường công tác phòng, chống ma túy và bảo đảm trật tự an toàn xã hội. Theo đó quy định về Tội sử dụng trái phép chất ma túy như sau:
- Người nào sử dụng trái phép chất ma túy thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 03 năm:
(1) Đang trong thời hạn cai nghiện ma túy hoặc điều trị nghiện các chất ma túy bằng thuốc thay thế theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy 2021;
(2) Đang trong thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy 2021;
(3) Đang trong thời hạn 02 năm kể từ ngày hết thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy và trong thời hạn quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy 2021;
(4) Đang trong thời hạn 02 năm kể từ khi tự ý chấm dứt cai nghiện ma túy tự nguyện hoặc điều trị nghiện các chất ma túy bằng thuốc thay thế theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy.
- Tái phạm về tội này thì bị phạt tù từ 03 năm đến 05 năm.
(Điều 256a Bộ luật Hình sự 2015 được bổ sung bởi khoản 20 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2025)
=> Như vậy:
- Theo quy định mới tại Điều 256a Bộ luật Hình sự 2015 được bổ sung bởi khoản 20 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2025, nếu phạm tội thuộc 1 trong 4 trường hợp nêu trên có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự phạt tù từ 02 năm đến 03 năm và có thể đối mặt với mức phạt tù cao nhất lên đến 05 năm nếu tái phạm.
- Đối với trường hợp "Sử dụng ma túy lần đầu" thì theo khoản 1, điểm a khoản 8 Điều 30 Nghị định 282/2025/NĐ-CP (văn bản có hiệu lực từ ngày 15/12/2025) thì:
Hành vi sử dụng trái phép chất ma túy nhưng không bị truy cứu trách nhiệm hình sự - Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng + Hình thức xử phạt bổ sung tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm + Áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện tự nguyện/bắt buộc tùy từng trường hợp theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy 2021.
Lưu ý: Bài viết chỉ phân tích về "Tội sử dụng trái phép chất ma túy", nếu người phạm tội có thêm hành vi tàng trữ, tổ chức, mua bán, vận chuyển thì sẽ áp dụng theo quy định khác tại Bộ luật Hình sự 2015 và các quy định khác có liên quan.
|
Công văn 250/TANDTC-PC năm 2026 (Ngày 29/4/2026) của Tòa án nhân dân tối cao cũng đã hướng dẫn vướng mắc về việc áp dụng Điều 256a Bộ luật Hình sự 2015 được bổ sung bởi khoản 20 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2025 như sau: Theo quy định tại khoản 1 Điều 256a của Bộ luật Hình sự 2015 được bổ sung bởi khoản 20 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2025 thì người nào: (1) đang trong thời hạn cai nghiện ma túy hoặc điều trị nghiện các chất ma túy bằng thuốc thay thế; (2) đang trong thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy; (3) đang trong thời hạn 02 năm kể từ ngày hết thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy và trong thời hạn quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy; (4) đang trong thời hạn 02 năm kể từ khi tự ý chấm dứt cai nghiện ma túy tự nguyện hoặc điều trị nghiện các chất ma túy bằng thuốc thay thế mà sử dụng trái phép chất ma túy thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội sử dụng trái phép chất ma túy. Trường hợp, người sử dụng trái phép chất ma túy sau ngày 01/7/2025 mà đang còn một trong 04 thời hạn nêu trên thì có bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội sử dụng trái phép chất ma túy không? Thời điểm xác định các thời hạn nêu trên là trước ngày 01/7/2025 hay sau ngày 01/7/2025 (ngày Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự có hiệu lực thi hành)? Theo quy định tại Điều 256a Bộ luật Hình sự 2015 được bổ sung bởi khoản 20 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2025 thì người nào sử dụng trái phép chất ma túy mà đang trong một trong 04 thời hạn nêu trên thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội sử dụng trái phép chất ma túy. Như vậy, điều luật không quy định cụ thể các thời hạn được xác định từ thời diêm nào, tuy nhiên, nếu xác định 04 thời hạn này phải từ sau ngày 01/7/2025 thì chưa phù hợp, sẽ dẫn đến hiệu lực thi hành quy định tại Điều 256a của Bộ luật Hình sự lùi sau thời điểm có hiệu lực thi hành của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự. Do vậy, nếu người sử dụng trái phép chất ma túy và vẫn đang trong thời hạn quy định tại khoản 1 Điều 256a Bộ luật Hình sự 2015 được bổ sung bởi khoản 20 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2025 thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội sử dụng trái phép chất ma túy không phụ thuộc vào các thời hạn đó có trước hoặc sau ngày 01/7/2025. |

Sử dụng ma túy lần đầu bị phạt như thế nào 2026? Người sử dụng ma túy có bị phạt tù không? Sử dụng ma túy đá bị phạt như thế nào 2026? (Hình từ Internet)
Căn cứ theo Điều 38 Bộ luật Hình sự 2015 Tù có thời hạn được quy định như sau:
- Tù có thời hạn là buộc người bị kết án phải chấp hành hình phạt tại cơ sở giam giữ trong một thời hạn nhất định.
Tù có thời hạn đối với người phạm một tội có mức tối thiểu là 03 tháng và mức tối đa là 20 năm.
Thời gian tạm giữ, tạm giam được trừ vào thời hạn chấp hành hình phạt tù, cứ 01 ngày tạm giữ, tạm giam bằng 01 ngày tù.
- Không áp dụng hình phạt tù có thời hạn đối với người lần đầu phạm tội ít nghiêm trọng do vô ý và có nơi cư trú rõ ràng.
Căn cứ theo Điều 6 Luật Phòng, chống ma túy 2021, trách nhiệm của cá nhân, gia đình trong phòng chống ma túy đó là:
- Tuyên truyền, giáo dục thành viên trong gia đình, người thân về tác hại của ma túy và thực hiện quy định của pháp luật về phòng, chống ma túy; quản lý, ngăn chặn thành viên trong gia đình vi phạm pháp luật về phòng, chống ma túy.
- Thực hiện đúng chỉ định của người có thẩm quyền về sử dụng thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất, thuốc thú y có chứa chất ma túy, tiền chất.
- Hợp tác với cơ quan chức năng trong đấu tranh với tội phạm và tệ nạn ma túy; tham gia hỗ trợ hoạt động cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng, cai nghiện ma túy tại cơ sở cai nghiện ma túy và điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế; theo dõi, giúp đỡ người sau cai nghiện ma túy hòa nhập cộng đồng; phòng, chống tái nghiện ma túy.
- Cung cấp kịp thời thông tin về tội phạm, tệ nạn ma túy và việc trồng cây có chứa chất ma túy cho cơ quan công an hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền; tham gia xóa bỏ cây có chứa chất ma túy do chính quyền địa phương tổ chức.